نگین علم

پوشاک و تجهیزات - قسمت سوم .
نویسنده : حسین شهلایی - ساعت ۳:٠۸ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٦/٥/۱٠
 

سيستم پوششي PUTTING THECLOTHING SYSTEM TOGHETER

 آگاهي در مورد ويژگيهاي بيروني و شيوه پوشش لايه اي به شما كمك مي كند سيستم پوششي خود را در كوه مناسب كنيد .

در زير راهنماييهاي مشخصي براي هر لايه پوششي وجود دارد كه توجه شما را بدان جلب مي كنيم .

لايه نزديك به پوست  
 LAYER NEXT TO THE SKIN

 

 محافظت از سرما با زير پوش مناسب بلند صورت مي گيرد و براي اين منظور پارچه هايي مانند پلي پروپيلن و پلي استر مناسب هستند .

   زير پوشهاي بلند تيره گرماي بيشتري را جذب ميكند و بدن شما را گرمتر و خشك تر نگه ميدارد. و بنابراين از نظر گرمادهي بدن سريعتر عمل مي نمايد. 

   خصوصا در زير نور آفتاب پارچه هايي كه رنگ روشني دارند گرماي كمتري از نور خورشيد جذب مي كنند. و براي روزهاي گرم بهتر هستند .و يا زمانيكه شما زير پوش بلندي مي پوشيد تا از گزند حشرات و آفتاب سوختگي محفوظ باشيد .

   پلي استرهاي فشرده اسپاندكس اغلب به جاي زير پوشهاي بلند پلي استر فاقد کشش ، به كار برده مي شوند كه براي صخره نوردي مناسب هستند چرا كه كشش اين پارچه ها باعث آستانه حركت بيشتري مي شود. اما قابليت جذب اين نوع پارچه ها قدرت عبور هوا را در زمان رطوبت و يا عرق زياد به حداقل مي رسانند.

 

تي شرت و شلوارك       T-SHIRT AND SHORTS

  گرچه تي شرت ها ، شلوارك ها ، زير پوشها ، لباسهاي ورزشي شامل يك لايه نمي شوند ، اما به خاطر عملكرد مانند زير پوش از آنها استفاده مي كنند .

 به عبارت ديگر اين لباسها باعث عبور عرق مي گردد. در آب و هوای خيلی گرم دفع عرق بسيار سخت است . بنابراين بايد از يك تي شرت با پارچه نخي استفاده نمود اما در آب وهواي نسبتا خنك و سرد كوهستاني (بهار – پاييز – زمستان و يا ارتفاعات ) نخ يا كتان مناسب نيست.

  در يك آب و هواي نسبتا خنك و سرد ، تي شرت شما ممكن است با عرق خيس شود در حين اينكه از يك صخره با شيب تند بالا مي رويد زماني براي استراحت صبر مي كنيد در اين موقعيت تي شرت هايي با الياف مصنوعي بهتر از تي شرتهاي نخي هستند. در آب و هواي خنك تي شرتها بايد رنگ روشن داشته باشند و براي تهويه بهتر گشاد باشند .

 براي شلواركها مقاومت در برابر سايش و داشتن تهويه مناسب ، عوامل مهمي هستند . يك شلوارك نايلون گشاد كه داراي يك پوشش نايلوني توري مي باشد معمولا عملكرد خوبي دارد. معمولا كوهنوردان از شلواركهاي نخي يا كتان استفاده نمي كنند چون ممكن است باعث ناراحتي شده و زود ساييده گردد، ضمن اينكه با غرق هم خيس مي شوند.

 يك سيستم پوششي معروف در روزهائي با آب و هواي معتدل ، زير پوش (تي شرت ) بلند پلي استر با يك شلوارك نايلوني است.

لايه هاي جدا كننده       (insolating layers  )

 در آب و هواي سرد شما نياز به چند لايه جدا كننده براي بدن و پاهايتان داريد . پوششهاي بالايي بدن شامل زير پوشهاي بلند سنگين مانند تي شرتهاي پشمي ، پليور يا ژاكتهايي با نخهاي مصنوعي مي باشند . براي پاهايتان بايد پوششهاي بلند يا شلوارهاي پشمي استفاده كنيد . چندين انتخاب وجود دارد و هدف اصلي اين است كه در صورت رطوبت، گرما حفظ شود .

 توجه داشته باشيد كه تي شرتهاي عرقگير كتان و شلوارهاي جين را در خانه بگذاريد .

 پليورها و تي شرت ها بايد كاملا بلند باشند تا بتوانند داخل كمر شلوار قرار گيرند . چرا كه فاصله بين شلوار و پوششهاي بالايي بدن باعث مي شوند گرماي زيادي از دست برود . زير پوش هاي داراي يقه بلند و بسته و پليورهاي اينچنين ، گرماي زيادي نگه مي دارند . اما وزن نسبتا زيادي دارند. شلوارهاي جدا كننده بايد گشاد و كشي باشند تا امكان حركت زياد را بدهند و از الياف بافته شده مقاوم در برابر باد و خراش و سائيدگي باشند. پارچه هاي مركب از پلي استر و پشم و پشم خالي عملكرد خوبي دارند .

 شلوارهاي پشم كركدار سبكتر هستند اما در مقابل خراش و سائيدگي و باد ، مانند پشم مقاومت ندارند. شلوار هائي پيدا كنيد كه نشيمنگاه و زانوهاي محكمي داشته و داراي زيپهاي بلند باشد تا به شما اجازه پوشيدن با پوتين را بدهد.

 بعضي كوهنوردان شلواركهاي خاصي را ترجيح مي دهند كه قسمت زانوي آنها خالي است و براحتي مي توان در آنها حركت نمود .اين شلوارها تهويه مناسبي داشته از تماس پا با برف و رطوبت جلوگيري ميكند . البته اين شلواركها براي آب و هواي بسيار خنك و سرد مناسب نيستند .

 

 پوشش بيروني  ( shell layers )

  پوشش مناسب ، پوششي است كه عايق بندي شده ضد آب با قابليت تنفس بالا باشد.هيچ پارچه اي وجود ندارد كه تمام اين اهداف را برآورده كند اما شيوه هائي وجود دارد كه مي توان به چنين پارچه اي دست يافت.

    يكي از اين شيوه ها داشتن پوششي چند منظوره است . مثل شلوارهاي باراني گورتكس و همچنين شلوارهاي ضد باد پاركا (parka ) و يا پوششي كه ضد باد و داراي قابليت تنفس باشد. اگر اين پوشش ، قابليت تنفس را بطور كامل براي شما برآورده كند، بهترين پوشش است . يك راه ديگر پوشيدن 2 لايه است ؛ يكي لايه قابل تنفس كه در مقابل باد مقاوم است و يك لايه كه غير قابل تنفس بوده و در مقابل باران غير قابل نفوذ است .

  پوشش ضد باد در برابر باد مقاوم است و پوشش باراني در بارشهاي سنگين بكار برده ميشود. لازم به ذكر است استفاده از 2 پوشش مقرون به صرفه تر است .

پوشش بادگير در هواي خشك موجب تهويه بيشتر مي شود اما لايه غير قابل تنفس در باران نسبت به پوشش باراني قابل تنفس ضد آب ، موجب سختي و آزار بيشتر بدن مي گردد. و پوشش خارجي اضافي باعث سنگيني مي شود .

   اوركت هاي باراني طرحهاي متفاوتي دارند. مدل معمولي آنها داراي يك زيپ سراسري در جلو مي باشد كه توانائي تهويه مناسبي ايجاد مي كند . اما اوركتهائي كه در جلوي آنها زيپ سرتاسري وجود ندارد ، مانند نوع قبلي قابليت تهويه ندارد اما بعضي كوهنوردان آنرا ترجيح مي دهند چون مشكل شكستگي يا پارگي زيپ در آنها وجود ندارد .خيلي از قابليتهايي كه دنبال آن هستيد ، در زمان خريد در مورد اجناس و الياف صدق مي كند.

   وقتي اوركت بزرگي مي خريد به شما اجازه مي دهد از پوششهايي در زير آن استفاده كنيد بدون آنكه مانع تحرك شما شود يا باعث آزار شما گردد.

 كلاه لبه دار با بندهاي مناسب از ريزش آب به صورت و گردن شما جلوگيري مي كند و اگر اين كلاه به اندازه كافي بزرگ باشد ، كلاه كوهنوردي را هم مي توان همراه آن استفاده نمود بدون اينكه مانع ديد گردد .

 پوشش سر ( كلاه )

 طبق يك گفته قديمي اگر پاهايت سرد شده اند از كلاه استفاده كن . بدون كلاه ، سر شما مانند يك رادياتور عمل مي كند و ميتواند بيش از نصف گرماي بدن شما را از دست بدهد . يك سخن قديمي كه به حق نيز گفته شده مي گويد : با كاهش دماي بدن ، جريان خون به سوي بازوان و پاها كاهش مي يابد و نمي تواند قسمتهاي حياتي و مهم بدن مثل سر را گرم كند . پوشيدن يك كلاه باعث برعكس شدن اين حالت مي گردد.

 معمولا كوهنوردان چند نوع كلاه را با خود حمل مي كنند . كلاه هاي گرم معمولا يا پشمي هستند يا پروپيلن و يا پلي استر ميباشند.

   بعضی کلا ها چند كاره هستند. چون هم صورت و گردن را مي پوشانند . حتي مي توان آنها را به سمت بالا لغزاند تا منطقه گردن باز شود. تصور كنيد 2 كلاه استفاده مي نمائيد يكي كه گرمايش بيشتر است و مانند يك گرم كن عمل مي كند و ديگري كه سبكتر است و ضد باران و تهويه هوائي نيز دارد و راحت تر از كلاه بادگير شماست . بعضي كلاه هاي باراني ، ضد آب با قابليت تهويه هستند.

  كلاه هاي نخي ضد آفتاب كه داراي لبه هستند ، گوشها وگردن را مي پوشانند و براي صعودهاي خاص مناسب هستند . يك كلاه بيس بال با آن شكل خاص نيز همان منظور را تامين مي كند . همراه داشتن يك كلاه براي تغيير وضعيت هوائي ضروري است . همچنين همراه داشتن كلاهي كه نازك باشد براي استفاده در زير كلاه كوهنوردي توصيه مي شود. ضمن اينكه توجه داشته باشيد در هنگام صعود مسيرهاي سنگي ، كلاه لبه نداشته باشد تا مانع ديدتان گردد و حتما داراي بند باشد، تا در اثر وزش باد نيفتد .

 دستكش و روكش دستكش   gloves and  

 Mittens       فعاليتهايي مانند گرفتن طناب خيس و بالا رفتن از يك صخره مرطوب باعث خيس شدن دستكشها و يا ميت ها مي گردد. حتي در آب و هواي خشك ، انگشتان قسمتهايي از بدن هستند كه زودتر دچار مشكل مي گردند و زودتر سرد مي شوند و به ناچار سيستم بدن در آب و هواي سرد قصد رساندن جريان خون به اين قسمتها را دارد و اين امري است مشكل كه شايد سيستم بدن نتواند چنين كاري را انجام دهد . استفاده از دستكش و روكش دستكشهاي مناسب مسئله مهمي است چون آسايش و ايمني شما در طي برنامه به آن بستگي دارد و بكار گيري چنين دستكش به تجربه شما بستگي دارد . تصميم گيري در اين زمينه بايد شامل چيزي باشد كه هم مهارت و هم حفظ گرما را شامل گردد هر چه صعود فني تر باشد ، تصميم گيري در مورد آنچه مورد نياز است، اهميت بيشتري پيدا مي كند . پوشش چند لايه براي پوشاندن دستها نيز استفاده مي شود گر چه ممكن است باعث ايجاد مانع در رسيدن جريان خون به انگشتان گردد. لايه اول ، پوست دست ، ناگهان در معرض هواي بيرون قرار نمي گيرد. ممكن است يك جفت دستكش باشد و لايه هاي بعدي معمولا روكش دستكش هستند . البته گاهي اين روكش دستكشها گرمتر از دستكش هستند چون باعث مي شود گرما به همه انگشتان شما برسد . يك سيستم پوشش بصورت دستكش خيلي نازك و سپس دستكش پلار به همراه روكش ، مناسب به نظر مي رسد . ( در اين حالت مثلا براي باز و بسته كردن يك گره و يا انجام كارهاي ظريفتر، چنانچه روکش دستکش ويا حتی خود دستکش را از دستتان خارج کنيد ، دستتان ناگهان با سرمای بيرون مواجه نمی گردد ) دستكش و روكش دستكش مانند ساير پوشاك كوهنوردان بايد از جنسي باشد تا در صورت رطوبت ، گرما را حفظ كند . الياف مصنوعي بخاطر خاصيت جذب پايين در كوهستانهاي برفي بسيار مناسب مي باشند.

دستكشهايي كه پشمي هستند و يا از الياف تركيبي تهيه گرديده با دوامند و در برابر باد مقاوم هستند اما دير خشك مي شوند . روكش دستكشها در واقع پوشش خارجي دستها هستند .قسمت بيروني يا پشت دست آنها بايد فقط از جنس ضد آب و با قابليت تهويه باشد . قسمت داخلی روکش بايد ضد آب باشد اما ضرورتي ندارد كه قابليت تهويه داشته باشد .

 پوشش داخلي نبايد قابليت سر خوردن داشته باشد تا بتواند ابزارهاي يخنوردي را محكم بگيرد همچنين سردست روكش دستكشها بايد داراي بندهايي باشد تا موقع بالا رفتن از صخره يا مواقع ديگر ، روكش را در جاي خود نگاه دارد .

 در كمپ ، استفاده از دستكشهاي نازك و يا بدون انگشت به شما كمك مي كند كارهاي مختلفي انجام دهيد .در آب و هواي خيلي سرد ، يكي از مهمترين مسائل اين است كه مواظب يخ زدگي انگشتان باشيد و بهتر است از دستكشهاي مناسب و بی انگشت استفاده نمائيد . اما در آب و هواي سرد كه مشغول بالا رفتن از صخره هستيد ، بين انگشتان شما و سنگ نبايد حائلي وجود داشته باشد در چنين وضعيتي استفاده از دستكشهاي انگشت دار مناسب مي باشد. در صخره نوردي هنگام استفاده از طناب ، دستكشهاي چرمي پاره مي شوند. استفاده از طناب براي كمك بيشتر مي باشد و اگر از دستكش استفاده شود در صورت سقوط ، دستها بخاطر استفاده از طناب، دچار صدمه نمي شوند . دستكشهاي چرمي ضد آب نمي باشند و رطوبت را جذب مي كنند، بنابراين براي نگه داشتن گرماي دستها مناسب نيستند .

 

 آنچه در انتخاب پوشش مهم مي باشد.

   عوامل مهمي در استفاده و انتخاب پوشش خارجي شما وجود دارند كه بايد به خاطر بسپاريد. در موقع خريد، لباسهاي متفاوتي با الياف عالي و ظاهري خوب ، توجه شما را جلب خواهند كرد. انتخاب براي بار اول ، سخت و گيج كننده است .

  اگر براي اولين بار به اردوهاي كوهنوردي مي رويد آنچه را براي گرم كردن و خشك نگهداشتن لازم و مناسب به نظر مي رسد با خود برداريد و چيزهاي غير ضروري را كه با تجربه خود فهميده ايد براي شما كارآيي ندارد باقي بگذاريد.

 در موقع خريد لباس ، در مورد پارچه لباس از فروشنده سوالاتي نماييد. براي تصميم گيري مناسب ، برچسبهاي پارچه لباس را بخوانيد . توجه داشته باشيد آيا لباسهايي كه انتخاب مي كنيد ، پارچه مناسب ( مقاوم- سبك- داراي تنفس- خوش دوخت- ) و ضد آبي دارد.

علاوه بر قيمت لباس به دوام و كاربرد آن نيز توجه كنيد .

   سعي كنيد لباس سبكي انتخاب كنيد البته نه آنقدر كه سلامتي و ديگر فاكتورهاي پوشاك به خطر افتد. بايد لباس سبك و در عين حال تمام موارد ضروري را شامل گردد. حتي يك زيرپوش سبك هم ممكن است بيش از 4 انس وزن نداشته باشد .

و بالاخره قبل از صعود به قلل ، آگاهي از وضعيت هوا بسيار مهم مي باشد. چون بايد بدانيد چه شرايط و آب و هوايي در انتظار شماست تا با توجه به آن خود را آماده كنيد و بعد با خيال راحت و آسوده مي توانيد از سفر خود لذت ببريد .